Nederland Kunstwerken die zijn gebaseerd op indrukken die ik heb opgedaan in dit land, waar ik toevallig woon en werk, en waarvan ik elke keer als ik terugkom van een reis denk: wat is het hier eigenlijk mooi.

uit 2019 tot 2022 (klik op de afbeelding om het werk groter te bekijken)
stuur een bericht naar de kunstenaar

Doorsnede Spruitje 4

2022

Spruitkool (Brassica oleracea variëteit gemmifera) is een koolsoort waarvan de okselknoppen, beter bekend als spruitjes, gegeten worden. Het is een belangrijke wintergroente. Oorspronkelijk komen spruitjes uit het Middelandse-Zeegebied waar ze al duizenden jaren werden geteeld. In de Middeleeuwen is de teelt ervan ook in Noord Europa begonnen, maar wanneer is onduidelijk. Volgens sommigen was dit reeds in de 5e eeuw, volgens anderen zijn spruitjes pas in de 13e eeuw in de omgeving van Brussel beland. De oorspronkelijke Franse naam is dan ook Choux de Bruxelles. In heel wat talen, o.a. het Afrikaans (Brusselspruit), Engels (Brussels sprouts), Italiaans (cavolini di Bruxelles), Pools (brukselka), Turks (Brüksel lahanası) en Zweeds (Brysselkål) verwijst men nog steeds naar Brussel. De machinale oogst vindt plaats van augustus tot maart en is eenmalig, wat wil zeggen dat alle spruitjes van een plant in een keer geplukt worden. Daartoe worden in de beroepsteelt alleen nog hybride rassen gebruikt. Bij de oude (zaadproducerende) rassen kon je per keer alleen de rijpste spruiten plukken wat alleen bij handpluk kan. Deze rassen worden gelukkig nog wel gebruikt door volkstuinders.

Doorsnede Broccoli 2

2022

Broccoli behoort tot de familie Brassica Oleracea. Het is een kool van het type Acephela, een bladkool, waarvan de bladeren en de bloeitop gegeten worden. Met dat laatste is hij verwant aan de bloemkool maar er zijn ook duidelijke verschillen. Bij bloemkool is de kop of het hoofdscherm gevormd uit de voorlopers van de bloemknoppen, de 'roosjes'. Bij broccoli bestaat het scherm uit reeds gevormde bloemknoppen, vandaar dat zich in een stronk broccoli al gauw bloempjes vertonen en in bloemkool niet. De kop is zeer compact, en diepgroen tot blauwgroen van kleur. Sommige variëteiten broccoli hebben meerdere hoofdschermen, zoals de Calabrese, met zijn brede vertakte steel de meest verkochte soort. Broccoli loopt overigens na het oogsten van het hoofdscherm weer uit om successievelijk nieuwe, kleinere schermen te vormen, soms een aantal tegelijk. Maar in de commerciële teelt laat men het niet zover komen en wordt de plant na het oogsten van de schermen in zijn geheel gerooid.

Doorsnede Ui 8

2021

Een onderdeel van mijn Doorsnede-project is de Ui. De ui wordt wereldwijd in de keuken gebruikt als groente en bestaat in allerlei vormen en kleuren. De plant stamt waarschijnlijk uit Midden-Azië, hoewel daar nooit wilde exemplaren zijn aangetroffen. Rond 3000 v.Chr. werd de ui in China, India, Iran en Afghanistan verbouwd. Vanuit India is hij naar Griekenland en Egypte gebracht. De piramidebouwers kregen uien als rantsoen en in decoraties en hiërogliefen in piramides komt de ui veelvuldig voor. Na introductie door de Romeinen, werd de ui als groente snel populair in Europa. Men denkt bij uien vooral aan de scherpe geur, die bij het snijden zelfs tranenproductie veroorzaakt. Doordat bij het snijden cellen kapot gemaakt worden, die het enzym alliinase, maar ook zwavel bevatten, worden er zwavelzuur-verbindingen gevormd, waaruit het gas propaanthial-S-oxide vrijkomt. In contact met het oogvocht irriteert dit gas de zenuweinden in het oog, waardoor ze gaan tranen.

Doorsnede Prei 1

2021

Dit is een onderdeel van mijn project ‘Doorsnede’. Oorspronkelijk komt de Preiplant uit Eurazië en Noord-Afrika, maar ruim 2000 jaar v.Chr. werd er ook bij de oude Egyptenaren en de Grieken al prei verbouwd. De Romeinse keizer Nero was gek op prei en de Romeinen verspreidden het gewas verder over Europa, tot op de Britse eilanden, waar het een belangrijk voedsel werd. Zo is prei het nationale symbool van Wales geworden. In ons land was de Oerprei, ook wel Knolletjesprei genoemd, rond 1900 nog vrij courant.

Kikker 12

2021

Elk jaar is hij weer bij ons in de vijver te vinden. Deze poelkikker is de kleinste van drie soorten groene kikkers die in de Benelux voorkomen (poel- of kleine groene kikker, bastaard- of middelste groene kikker en meer- of grote groene kikker). Hij is op de rug grasgroen tot bruin van kleur (soms met donkere vlekken). Vaak heeft hij een lichte lengtestreep op de rug en een witte buik die hooguit zwak gevlekt is, de mannetjes hebben witte kwaakblazen. Hij heeft relatief korte achterpoten en wordt tot maximaal 7 cm groot, maar meestal schommelt de lengte tussen de 4,5 en 5,5 cm.

Geersdijk 1

2021

Aan de rand van een grasveld staat deze mooie paddenstoel. Maar wat er onder de grond zit, zien we niet. De paddenstoel zelf  is het vruchtlichaam en vormt maar een klein deel van de schimmel, waarvan het grootste deel zich in de bodem bevindt in de vorm van schimmeldraden(hyfen), die samen zwamvlok of mycelium genoemd worden. De snelle groeiwijze, de grillige vormen en de kleuren van paddenstoelen werden vroeger vaak toegeschreven aan tovenarij. Zo zijn er paddenstoelen met namen als duivelsei, satansboleet en heksenboleet. Een heksenkring  is een natuurlijk ontstane cirkel van paddenstoelen, doordat de hyfen in een cirkel groeien en de oudere schimmeldraden afsterven. Sommige paddenstoelen, zoals de champignon zijn eetbaar, maar andere soorten kunnen zeer giftig zijn, of psychoactieve of medicinale eigenschappen bezitten.

Doorsnede appel 4

2021

In mijn project Doorsnede: hierbij de appel. De appel is de vrucht van de Malus Domestica, een lid van de rozenfamilie. De vlezige vrucht bestaat eigenlijk uit drie lagen, waarvan er twee: het Exocarp en Mesocarp, niet meer van elkaar te onderscheiden zijn. Die vormen gezamenlijk met de opgezwollen bloembodem het vruchtvlees van de appel. Het Endocarp is echter wel duidelijk te onderscheiden. Dat vormt het klokhuis met daarin de zaadjes (pitjes) en in het midden de vaatbundel naar het steeltje.

Amaryllis 41

2021

De bollen die wij Amaryllis noemen behoren eigenlijk tot het geslacht Hippeastrum, een geslacht van bolgewassen uit de Narcisfamilie. Wereldwijd is de tweede naam Amaryllis het meest bekend, maar plantkundig is Hippeastrum de juiste benaming. Dit bolgewas is afkomstig uit Zuid-Amerika en heeft 4 tot 6 bloemen op een holle stengel. De echte Amaryllis Belladonna is een ander bolgewas uit Zuid-Afrika, met 6 tot 12 bloemen en een stevige stengel. Om het ingewikkelder te maken vertrokken in 1946 twee Nederlandse kwekers naar Zuid-Afrika om daar de Zuid-Amerikaanse Hippeastrum te gaan telen. Nog steeds komen de meeste gekweekte vormen uit Nederland en Zuid-Afrika. Over het algemeen produceren de Nederlandse bollen eerst bloemen en ontwikkelen pas na de bloei bladeren. De bollen uit Zuid-Afrika ontwikkelen hun bloemstengels en bladeren tegelijk. Het is heel goed mogelijk de Amaryllis over te houden als zij genoeg warmte en licht in de zomer krijgt en een voldoende ruime pot met voedzame grond heeft. Dit zorgt voor een goede ontwikkeling van de bol. Als je het blad niet voortijdig afknipt en de uitgebloeide bol een winterrust gunt, zal zij waarschijnlijk het volgende jaar weer gaan bloeien.

Amaryllis 48

2020

De Amaryllis komt van oorsprong uit subtropische gebieden met zachte winters in Zuid Amerika, waar zij in het voorjaar bloeit. Net als onze tulpen, narcissen en hyacinten, heeft de Amaryllis een winterrust nodig alvorens zij gaat bloeien. Door de Amaryllis na een koelere rustperiode weer in de warmte te zetten, zal zij opnieuw uitlopen en bloemen vormen. Het is dus heel goed mogelijk de Amaryllis over te houden, als zij genoeg warmte en licht in de zomer krijgt en een voldoende ruime pot met voedzame grond heeft. Dit zorgt voor een goede ontwikkeling van de bol.

Appel 103

2020

Dit is nummer 103 van mijn project ‘appel’, waarin ik een langzaam uitdrogende appel een jaar lang heb gevolgd. Het begint glad en zacht, maar net als bij het verouderen van de menselijke huid, worden rimpels groeven, en ontstaan er tenslotte hele bergketens zoals je die ook op het oppervlak van de aarde of andere planeten ziet. De appel is de vrucht van de Malus Domestica uit de Rozenfamilie. De vlezige vrucht bestaat eigenlijk uit drie lagen, maar bij de appel vormen die verschillende lagen meestal één geheel. Het klokhuis met daarin de pitjes is het endocarp. Het vruchtvlees wordt gevormd door zowel het mesocarp als het  exocarp.

Duinpan 2

2020

We zijn hier in de duinen bij Hargen, tussen Camperduin en Groet in Noord-Holland. Van een woonkern is nauwelijks sprake, meestal bedoelt men met Hargen de verderop gelegen badplaats Hargen aan Zee. Hoewel het dorp Hargen nooit echt groot geweest is, is het toch al een oude plaats. In de 9e eeuw wordt het aangeduid als Horgana, in de 10e eeuw komt het voor als Haragum en in de 12e eeuw als Hargan. Er wordt wel verondersteld dat de naam afgeleid is van Harag, wat heiligdom betekent  en wat zou verwijzen naar een oude cultusplaats van de Friezen, of naar een plek met hunebedden, maar die zijn hier nooit gevonden.

Epen Wolken 14

2020

We kijken naar een zonsondergang boven het dal bij Epen (Limburg), een van de zuidelijkst gelegen dorpen in Nederland. In de Romeinse tijd werd deze omgeving al gekoloniseerd. Legionairs die hun tijd uitgediend hadden, kregen een stuk land toegewezen, waarop later grote Romeinse villa’s en hoeven gebouwd werden, waarvan er diverse zijn opgegraven. Vanaf de late Middeleeuwen heeft de omgeving veel te lijden gehad van oorlogsgeweld  en van rondtrekkende bendes gedeserteerde soldaten. Er heerste veel armoede, totdat rond de beide wereldoorlogen Epen ontdekt werd door mensen met belangstelling voor de natuur en geologie. Een van de eerste toeristen was Eli Heimans, een onderwijzer uit Amsterdam en bevlogen natuur-propagandist. N.a.v. zijn vakantie in 1910 te Epen schreef hij het boekje Uit ons Krijtland waarmee de plaats meer bekendheid verwierf. Heimans was ook een van de oprichters van de Vereniging tot Behoud van Natuurmonumenten, samen met de in Maastricht geboren Jac.P.Thijsse, schrijver van de bekende natuurboeken.

Schors Kruisberg 1

2020

Bij de Kruisberg, in het duingebied bij Heemskerk, stond deze boom en trok met zijn goudkleurige schors mijn aandacht. De schors bestaat uit het dode, buitenste deel van de bast en bevindt zich aan de buitenzijde van de stam en de takken van planten en bomen. De wanden van de schorscellen zijn ondoorlaatbaar, door afzetting van ‘suberine’ in de celwand, wat de plant beschermt tegen allerlei invloeden van buiten, zoals schimmels, bacteriën en beschadigingen in het algemeen. De bekendste schors heeft de in Portugal groeiende kurkeik, die om de tien jaar een oogstbare laag afgeeft en waarvan o.a. kurken voor wijnflessen gemaakt worden. Bij enkele soorten houtige gewassen groeit op de jonge twijgen de bast in eerste instantie als (vleugelvormige) kurklijsten die mogelijk een rol spelen bij het ontmoedigen van vraat. Bomen en struiken in Nederland waarbij kurklijsten voorkomen zijn Kardinaalsmuts en Gladde Iep (beide inheems).

Sierrabarber 1

2020

De Rabarberplant stamt uit de duizendknoopfamilie en is al meer dan 5000 jaar bij de mens bekend, aanvankelijk echter alleen als geneesmiddel. De Chinezen hebben dit gewas uit de Aziatische steppen als eersten in cultuur gebracht. Uit de wortel werd (en wordt nog steeds) een sterk purgeermiddel gewonnen. De stelen bevatten de stof paritine, die in celkweken en in proefdieren in hoge concentraties tumorgroei remt, maar waarvan nog geen effect in mensen is aangetoond. Omstreeks het jaar 1600 ontdekte de hofbotanicus van de Engelse koning Charles I, dat de stelen gegeten kunnen worden. Het duurde echter tot 1750 voordat rabarber als groente een grotere bekendheid kreeg.

Appel 51

2019

  Deze vergeten appel is met ons mee op reis geweest naar het noordelijkste puntje van Noorwegen, maar onderweg niet opgegeten, en tenslotte weer thuis in de fruitschaal beland. Hij is in de zomer klein begonnen en daarna gegroeid en rijp geworden, mooi van kleur, glanzend en strak in zijn vel. Maar inmiddels is hij een beetje uitgedroogd. Wat doe ik  ermee? Vindt hij de weg naar de composthoop, of zal ik hem verder gaan volgen? Ik besluit het tweede te doen: ik ga hem vastleggen. Langzaam droogt hij verder uit en dag na dag maak ik er een werk van.

Appel 72

2019

De appel begint langzamerhand steeds meer vocht te verliezen, de huid wordt slapper, er ontstaan rimpels en vlekjes: de ouderdom slaat toe. De rimpels worden groeven, maar de glans blijft, net als de schoonheid. De veroudering gaat nu elke dag een nieuwe fase in. De schil gaat steeds meer een eigen leven lijden, met steeds interessanter groeven, welhaast bergketens. De kleur vervaagt, hoewel de oppervlakte nog wat glans behoudt, tot er een beurse plek ontstaat.

De Haal Twiske 4

2019

Oorspronkelijk bestond dit gebied vooral uit veenweiden langs het riviertje het Twiske dat vanuit het noorden naar het IJ stroomt. Rond de dorpen is eeuwenlang op kleinschalige wijze turf gewonnen. Het natte veen werd op smalle stroken land te drogen gelegd en in dikke turven gesneden. Hierdoor ontstond een landschap met legakkers en petgaten: dellen in het Oostzaans. Het gebied had een brakwater-vegetatie en een grote vogelrijkdom. In de jaren’30, de tijd van de werkverschaffing, werd begonnen met inpoldering. De kwaliteit van de drooggelegde landbouwgrond bleek echter zeer matig, eind jaren ‘50 stopte men daarom met de inpoldering. Nadat er van onder het veen zeer veel zand gewonnen was voor de aanleg van de Coentunnel, richtte men de 40m diepe zandwinnings-plas, de Stootersplas, en het omliggende terrein in als recreatiegebied.

Duin 3

2019

Het Nederlandse duinlandschap, de smalle strook zandgrond tussen de zee en het binnenland, is opgebouwd uit duidelijk te onderscheiden delen: De duinstrook die parallel aan het strand ligt, noemt men ‘jonge duinen’, ‘witte duinen’ of ‘helmduinen’. Deze duinen ontwikkelen zich vooral aan de zeekant, de wind heeft hier de meeste invloed doordat hij voortdurend vers zand aanvoert. Daarbinnen liggen de z.g. ‘grijze duinen’. Deze duinen hebben een grote biodiversiteit, ze zijn begroeid met grassen, kruiden en (korst)mossen, maar grote delen zijn ook onbegroeid. Weer daarbinnen liggen de oude ‘binnenduinen’, langgerekte zandruggen, die gevormd zijn in de middeleeuwen en die vaak met bos begroeid zijn. Duizenden jaren geleden waren dit  jonge duinen. Ze bewijzen dat de kust vroeger meer landinwaarts gelegen was.

Schuim Strand Hargen 8

2019

Schuim Strand Hargen 8   Sommige mensen denken dat dit schuim wordt veroorzaakt door menselijke vervuiling en dat het een chemisch goedje is. Maar nee, het komt van microscopische kleine algen die in zee leven. Eén van de vele algenfamilies is Phaeocystis of ‘schuimalg’. Deze microscopisch kleine plantjes beginnen in het voorjaar te groeien en vormen kolonies. Ze klitten in grote hoeveelheden samen en plakken aan elkaar  d.m.v. een laag gelatine. Wanneer deze kolonies afsterven komen er enorm grote hoeveelheden voedingsstoffen vrij waar mariene organismen de rest van het jaar van profiteren: van plankton tot schelpdieren en vissen. De eiwitrijke gelatine wordt door de golven tot schuim opgeklopt, dat door de wind en de stroming naar het strand gevoerd wordt.

Spar 2

2019

De gulden hoek (ongeveer 137,5°) is de hoek die een cirkel volgens de Gulden Snede verdeelt. In de natuur zien we die hoek terug in groeipatronen van o.a. bloemblaadjes, zaden en kelkbladeren, bijv. in de rangschikking van zonnebloempitten. Om optimaal zonlicht te kunnen opvangen is het belangrijk dat bijv. bloemblaadjes allemaal een andere kant op groeien en zo een schijf vormen. Als elk blaadje een gulden hoek met zijn voorganger vormt, wordt de schijf het allerefficiëntst gevuld. Vergelijk dit bijv. met een zeer inefficiënte hoek: 120°, dan groeit het 4e blaadje in de cirkel van 360° op precies dezelfde plek als het 1e blaadje, het 7e ook, enz. Er zouden dan pakketjes ontstaan van over elkaar heen groeiende blaadjes.